Op de Utrechtse Heuvelrug (UH) leven er enkele solitaire wolven. En is een paartje met welpen en mogelijk nog een tweede paartje (anno 2026).
De Provincie Utrecht spreekt over 'in ieder geval de aanwezigheid van drie gevestigde wolven en vijf welpen'. Dhr Koffermans van Faunabeheer heeft op 16-9-2024 op tv uitgesproken dat er op de UH 9 wolven aanwezig zijn.
Op BIJ12.nl is te zien dat er tot nu toe 9 verschillende DNA profielen zijn vastgelegd op de UH.
Echter kan er zo meer bij komen vanuit andere gebieden, ze kunnen vele kilometers af leggen dus verplaatsen over een groot gebied op 1 dag. Ook overdag.
Gemiddeld legt een gevestigde wolf 20-25 kilometer per dag af en een zwervende/solitaire wolf 70 km per dag af , zelfs 200 kilometer per dag is mogelijk. En ze kunnen 60 kilometer per uur aan snelheid halen. Doorgaans verlaten tweejarige wolven de roedel en worden dan een zwervende wolf.
Het kaartje hierboven is van BIJ12, die de wolvenmonitoring doet.
Op de European Predation Map (EPM) is beter te zien waar de incidenten zich in Europa en Nederland voordoen. Bij12 houdt dit ook bij, maar noemt een regio en geen exacte locatie.
Er zijn sinds zomer 2023 schademeldingen van schapen op de Utrechtse Heuvelrug, ook begin 2024 zijn er weer nieuwe meldingen (omgeving Doorn, Woudenberg, Leusden) met ook twee incidenten met paarden (Veenendaal, Leusden). En dat zal voorlopig zo blijven, want de wolf blijft dankzij de beschermde status. Het is iets om rekening mee te houden, vooral voor paardenhouders en hippische recreanten in de regio.
Tijdens het buitenrijden kan je op de UH een wolf tegenkomen. Tot nu toe zijn er enkele zichtmeldingen te paard geweest net onder het Leersumse Veld en meerdere zichtmeldingen te Leusden. Vanuit de hele UH komen zichtmeldingen (niet te paad), maar de Vuursche en Soest lijkt tot nu toe het rustigst en Austerlitz en Leusden/Woudenberg/Leersum/Overberg/Doorn het onrustigst.
Ervaringen van de Veluwse ruiters is dat ontmoetingen goed verlopen. Een aantal van hun hebben onderstaande tips gegeven wat je kan doen als je een wolf ontmoet te paard.
Verder op deze pagina vind je wat basis informatie over de wolf en nieuwsartikelen. De nieuwste artikelen staan onderaan de pagina.
Subsidie aanvragen voor wolfwerende omheining kan op deze pagina.
De provincie Utrecht heeft een wolvenconsulent aangesteld. U kunt hem benaderen via [email protected] met vragen over hoe om te gaan met de wolf, vragen over het nemen van maatregelen of vragen over het aanvragen van subsidie. (zie pagina over de wolf van de Gemeente Utrechtse Heuvelrug)
Tips hoe om te gaan met de wolf te paard:
- Blijf rustig en blijf doorrijden.
- Blijf geluid maken, niet schreeuwen maar praten.
- Schreeuwen ga je doen als je agressief moet overkomen om afstand te creëren, maar niet gelijk doen als je dus een wolf ziet. Hou de situatie eerst rustig en geeft de wolf de kans om uit te wijken voor je.
- Geef tijdens het doorrijden de wolf de kans om weg te gaan. Dus rustig doorrijden, niet wegjagen of een doorgang forceren. Tot nu toe gaat de wolf zelf weg als ze in het zicht komen. Geef deze reactie dus de kans.
- Een wolf komt achter een prooidier aan als je je zo gedraagt, pas dus op dat je niet voor de wolf uit gaat draven, hou zo mogelijk je tempo laag.
- Staat de wolf echt voor je op het pad, dan wachten of omkeren / ander pad in slaan.
- Voor menners kan wachten of omkeren lastiger zijn. Neem dezelfde benadering als met een agressieve hond. Stilstaan en evt vasthouden. Een ervaren menner geeft aan dat ze tot nu toe geen problemen heeft ervaren op de Veluwe met de wolven die in zicht kwamen, ze zou ook eerder doorrijden en erop af sturen dan er van weg te rijden, maar dan heb je wel brave paarden nodig.
Waar kan je op letten tijdens het rijden:
- Luister naar je paard, als hij iets niet wil kan het zijn dat er een wolf loopt of gelopen heeft waar je op dat moment rijdt. Wees dus attent op dit gedrag. Ga een pad niet in als je paard echt die kant niet op wil.
- Wolven kan je ruiken, als je de geur herkent op den duur. Het is een soort gierlucht maar dan chemischer, best sterk.
Deze tips zijn gegeven door ruiters op de Veluwe die vaker een wolf zijn tegen gekomen.
BIJ12 geeft zelf tips op hun website
De Provincie Utrecht heeft eigen tips opgesteld:
"Het belangrijkste is om niet in paniek te raken tijdens een ontmoeting met een wolf. Blijf rustig, draaf of galoppeer niet weg. Plaats het paard met het hoofd naar de wolf, zodat het paard de wolf kan zien.
Bent u met meerdere paarden? of met een paard en een hond? Houdt u dan aan de onderstaande punten:
De Provincie Utrecht heeft hun website mbt informatie over de wolf in augustus 2024 uitgebreid, kijk hier voor de pagina.
De wolf en wetgeving
bron BIJ12
"BIJ12 voert namens de gezamelijke provincies de monitoring de Nederlandse wolvenpopulatie en de afhandeling van wolvenschade op vee uit. Op de website van BIJ12 is een overzicht te vinden van bij hun gemelde waarnemingen en schade. Meldingen lopen vaak een week of langer achter in het overzicht.
Zichtmeldingen kan je zelf doen op de website van BIJ12, zie link. "
Voor het verdere artikel, zie de website van BIJ12.
Het IPO is het Interprovinciaal Overleg van, voor en door provincies. Het IPO behartigt de belangen van de provincies in Den Haag en Brussel. De wolf is een van de aandachtspunten.
Het IPO heeft de podcastserie De Kwestie Wolf laten maken, om luisteraars mee te nemen in alle standpunten rondom de wolf. Zie hieronder.
Bron waar ook het rapport 'Samen leven met Wolven in Nederland' (mei 2024) te vinden is
Podcast De Kwestie Wolf
De wolf doet iets geks met ons. De terugkeer van het dier in Nederland verdeelt ons in voor- en tegenstanders. Haast niemand is pro- of anti Fuut.
In de Kwestie Wolf onderzoekt men de vraag: wat maakt onze omgang met de wolf zo ingewikkeld?
Tip voor buitenrijders: doe een SOS TAG aan je zadel.
Mocht je paard alleen op stap gaan, dan weet iemand die hem/haar aantreft wie te bellen is en waar het paard thuis hoort.
Als je je eigen telefoonnummer erop zet, weet je zelf ook dat je paard terecht is.
Zet wel een tweede telefoonnummer erop, bijvoorbeeld van je staleigenaar, mocht jij niet meer kunnen opnemen. Dan kan die persoon ook vertellen naar wie men in het bos nog kan gaan zoeken en welke route je genomen kan hebben.
Twee webshops die biothane tags verkopen zijn:
De Provincie Utrecht heeft een informatiefolder waar een stukje instaat over paarden en de wolf.
European Predation M kaart
Op de European Predation Map (EPM) is beter te zien waar de incidenten in Leusden hebben plaatsgevonden. Als je dit weet, weet je ook beter welk gebied je kan mijden.
Dan alsnog kan je een wolf uit deze roedel op een andere locatie tegen komen, omdat ze zoveel kilometers kunnen afleggen.
Als je de link opent, kan je heel Nederland bekijken. Als je uitzoomt op het hele land, krijg je een goed overzicht van alle meldingen tot nu toe.
Let wel, ook deze kaart in niet compleet. BIJ12 houdt een eigen overzicht bij welke meldingen bij hun terecht komen, dus er zijn diverse overzichten.
Er is in de loop van 2024 heel veel in het nieuws geweest over de wolf op de Utrechtse Heuvelrug en aangrenzende Gelderse Vallei (Scherpenzeel oa). Hieronder vind je in chronologische volgorde een deel van de openbare berichten.
Anno begin 2025 worden er met regelmaat schapen gepakt rondom Langbroek-Doorn - Leersum-Maarn-Overberg-Scherpenzeel. De roedel die eerder op Den Treek te Leusden leefde, heeft zijn vestiging verplaatst naar het Leersumse Veld en wordt hier dus vaker gezien.
Oktober 2024 waren er diverse zichtmeldingen uit Soest, november weer Woudenberg. November en december zijn er vooral schapen vermoord in het buitengebied van Langbroek - Doorn - Leersum - Overberg.
Eind 2024 is er een koe gepakt te Leusden, verder nog geen grotere landbouwhuisdieren als schapen.
Wel een erfhond te Amerongen, dit verhaal is hier te beluisteren in een podcast van Stichting Geleidewolf, aflevering 15.
Aflevering 18 gaat over de wolf in de Provincie Utrecht.
De podcasts en facebookpagina van de Stichting Geleidewolf zijn zeker een aanrader, gezien zij mensen zelf interviewen die een aanval hebben meegemaakt inclusief het vervolgtraject daarna en alles wat ze overkomt.
Het aparte is dat BIJ12 geen huisdieren registreert, dus katten en honden etc zijn geen aantallen van bekend.
Stichting Wij(s) met Wolven is een goede informatieve bron mocht je meer willen weten over de wolf in Nederland. Je kan ze volgen op facebook.
RTV Utrecht heeft begin 2025 een soort samenvatting van 2024 gemaakt. Een artikel met een filmpje, wat je hier vind.
Als vervolg hierop nog een artikel, 'Past de wolf wel in de provincie?' deze vind je hier.
12 december 2025, bron: Provincie Utrecht
DNA-onderzoek bevestigt dat wolf GW3237m vorige week door afschot uit de populatie is genomen. Op advies van wolvendeskundigen trekken gemeenten, terreinbeherende organisaties (TBO's) en provincie Utrecht daarom per direct het mijdadvies in voor landgoederen en de bos- en natuurgebieden tussen de A12 en A28. Andere adviezen zijn nog wel van kracht.
Probleemwolf
Wolf GW3237m was dit jaar bij meerdere ernstige incidenten op de Utrechtse Heuvelrug betrokken. Begin juli heeft de provincie Utrecht een afschotvergunning voor deze wolf afgegeven. Na een nieuw bijtincident gaven gemeenten, terreinbeherende organisaties en de provincie begin augustus een mijdadvies voor het gebied af. Nu de probleemwolf uit de populatie is genomen, vervalt de directe dreiging en daarmee ook het mijdadvies. De overige algemene adviezen in wolvenleefgebieden zijn nog wel van kracht.
Met het uit de populatie nemen van wolf GW3237m vervalt de door de provincie afgegeven afschotvergunning. In overeenstemming met de daarvoor geldende procedure meldt de vergunninghouder aan de toezichthouder, de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD), dat de vergunde activiteit is uitgevoerd.
Geldende adviezen
De Utrechtse Heuvelrug is een geliefde plek voor uiteenlopende activiteiten en trekt veel bezoekers. Ook leven er wolven in het gebied. Daarom adviseren wolvendeskundigen bezoekers om op de paden te blijven, honden aan te lijnen en kinderen in het zicht te houden. Ook wordt geadviseerd extra alert te zijn bij activiteiten als hardlopen en paardrijden omdat snelheid een trigger kan zijn voor wolven. Kijk voor meer informatie en de geldende adviezen op de webpagina met informatie voor inwoners en bezoekers.
Samenwerking
Het nu ingetrokken mijdadvies kwam, na advies van wolvendeskundigen, tot stand door een samenwerking tussen de gemeenten Woudenberg, Utrechtse Heuvelrug, Zeist en Leusden, Staatsbosbeheer, Utrechts Landschap, Landgoed Den Treek-Henschoten, de Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) en de provincie Utrecht.
Nieuwsberichten 2024:
In 2024 namen de zichtmeldingen toe, te Woudenberg Leusden Leersum met name. Wandelaars met honden zien de wolf veel te Austerlitz/Zeist Leusden Woudenberg Amerongen Rhenen/Veenendaal. Bekend was dat er een nestje zit in Den Treek, rond de Vijfsprong (boven Henschotermeer) wat voor overlast zorgde omdat de ouders proactief hun territorium verdedigen.
RTV Utrecht houdt een dossierpagina bij over de wolf: zie hier
Hier een greep uit diverse berichten die in de media zijn geweest, oude berichten staan bovenaan:
NOS artikel over incident met meisje bij Leusden 17-7-2024
Brabants Dagblad artikel 16-7-2024
Artikel AD: "Provincie Utrecht roept op: mijd natuurgebied bij Leusden na mogelijke aanval van wolf" 16-7
Gepubliceerd op: 18 juli 2024 Bron BIJ12
Radiouitzending De Wild in de Middag
17-7-2024
Interview met Martin Arens
LINK naar fragment wat online staat op NPOradio2.nl
TV uitzending EenVandaag 17-7-2024
Artikel "Landgoed Den Treek voorlopig gesloten voor bezoekers na wolvenbeet" door De Stad Amersfoort, 18-7
Persbericht "Landgoed Den Treek deels afgesloten voor publiek" van de provincie Utrecht 18-7
Artikel AD over incident te Austerlitz 31-7-2-24, bron.
Meisje loopt schrammen op door ‘mogelijk een wolf’ in bos bij Austerlitz, politie doet onderzoek
Interview van gedeputeerde Mirjam Sterk met RTV Utrecht over de stand van zaken anno 6-7-2024 en mogelijke stappen in de toekomst.
Link naar video
Uitzending van Eva Jinek op 9 september 2024.
Nederland staat voor een steeds groter dilemma: Wat te doen met de wolf? De provincie Utrecht wil de dieren het liefst een zender omhangen, of afschrikken met paintball-geweren.
Natuurorganisaties zijn daarop tegen.
In de uitzending gaat het eerste item over dit onderwerp. Aan bod komen Koffermans namens Faunabeheer, boer Niels Wassenaar uit Den Treek en Geertje de Mos.
Van Geertje de Mos is haar hond uiteindelijk overleden doordat het tijdens het wandelen bij Harderwijk beetgepakt is en meegenomen het bos in door een wolf.
Niels Wassenaar legt uit wat zijn ervaringen zijn op Den Treek en wat de aanwezigheid van de wolf inhoudt voor zijn bedrijf.
